Phân tích tác phẩm Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh cực hay

Đề bài: Phân tích bài thơ Sóng của tác giả Xuân Quỳnh

Bài làm

Loading...

Anh xin làm sóng biếc

Hôn mãi cát vàng em

Hôn thật khẽ thật êm

Hôn êm đềm mãi mãi

Nếu như Xuân Diệu mang tình yêu gửi vào sóng với ước mơ hôn thật khẽ làn môi mềm như cát của người yêu thì “Sóng” ở Xuân Quỳnh lại ẩn chứa một tình yêu mãnh liệt, dữ dội và mênh mông. “Sóng” tình yêu của Xuân Quỳnh là nỗi khát khao cháy bỏng của người con gái khi yêu. Người con gái ấy như con sóng mà chính con sóng ngoài kia cũng như hòa cùng nhịp đập trái tim với những người con gái đang yêu. Thật phong phú, thật phi thường.

Mượn hình tượng sóng nhà thơ diễn tả trạng thái tâm lý phức tạp của người con gái khi yêu:

Dữ dội và dịu êm

Ồn ào và lặng lẽ

Loading...

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể

Mở đầu bài thơ ta bắt gặp hình ảnh những con sóng “dữ dội và dịu êm”, “ồn ào và lặng lẽ”, ai đã từng đứng trước biển cả mênh mông đều nhận thấy quả là những con sóng biển cứ thất thường như thế, luôn luôn tồn tại trong những trạng thái đối nghịch nhau. Hai câu thơ cân xứng nhau về cấu trúc ngoài một chữ “và” đứng chính giữa ở hai câu đều là hai từ trái nghĩa thể hiện những thay đổi bất thường của sóng biển, lúc thì “dữ dội” khi lại “dịu êm”, lúc “ồn ào” khi lại “lặng lẽ”. Mượn hình tượng sóng nhà thơ đã diễn tả cụ thể và sinh động các trạng thái tâm lý đặc biệt của người con gái đang yêu. Khi yêu người con gái thường rơi vào trạng thái tâm lý rất thất thường, phức tạp. Đây là một trạng thái tâm lý phổ biến có tính quy luật. Trong một bài thơ khác Xuân Quỳnh cũng diễn tả khá rõ trạng thái tâm lý thế này:

Những đêm trăng hiền từ
Biển như cô gái nhỏ
Thầm thì gửi tâm tư
Quanh mạn thuyền sóng vỗ

Cũng có khi vô cớ
Biển ào ạt xô thuyền
(Vì tình yêu muôn thuở
Có bao giờ đứng yên?)

Ở người con gái tình yêu đi liền với nhớ, với mong, với đợi chờ lo lắng vì thế mà nó cứ vô cớ, trạng thái tình cảm thay dổi thất thường và từ muôn thuở giống như sóng có bao giờ đứng yên. Và cũng như sóng biển, tình yêu chân chính không bao giờ chấp nhận sự tầm thường nhỏ hẹp và luôn luôn mong móng vươn tới một tình yêu lớn có thể đồng cảm, đồng điệu với mình. Nếu như sông không hiểu nổi mình thì cũng như sóng là em sẽ dứt khoát rời bỏ nơi trật hẹp để “tìm ra tận bể” tìm đến với cái bao la rộng lớn. Mượn hình tượng sóng ngay trong khổ thơ đầu tiên Xuân Quỳnh đã diễn tả thành công tâm lý đặc biệt của người con gái khi yêu và bộc lộ rõ một tâm hồn đang khao khát khám phá, tìm đến một tình yêu rộng lớn, một tình yêu đích thực, một sự hòa điệu tâm hồn.

Ở khổ thơ thứ hai tác giả mượn hình tượng sóng để diễn tả sự vĩnh cửu của tình yêu:

Ôi con sóng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế

Nỗi khát vọng tình yêu

Bồi hồi trong ngực trẻ

Tình yêu là chuyện của muôn đời, muôn thuở nhưng có lẽ ở thời đại nào thì tình yêu đối với tuổi trẻ cũng đều cháy bỏng, da diết, mãnh liệt hơn cả. Sóng có bao giờ đứng ên có bao giờ ngừng nghỉ, nó có từ ngày xưa và mãi đến ngày sau nó vẫn thế, vẫn muôn đời ào ạt, muôn đời dạt dào. Tình yêu cũng vậy, nó luôn ào ạt trào dâng trong em, trong tất cả mọi người đặc biệt là những người trẻ tuổi. Chúng ta thấy trong những câu ca, câu thơ xưa có mấy ai bộc lộ tình cảm chân thật đến thế, mãnh liệt đến thế không?

Ở khổ thơ thứ ba và thứ tư từ sóng nhà thơ đã tìm hiểu, lý giải nguồn gốc của tình yêu. Tình yêu luôn luôn là điều bí ẩn đối với con người vì vậy khi đến với tình yêu như một nét tâm lý thường tình, ta luôn luôn muốn tìm hiểu, lý giải nguồn gốc của nó. Xuân Diệu đã được mệnh danh là ông hoàng của thơ tình cũng đã từng băn khoăn: “Làm sao cắt nghĩa được tình yêu” Xuân Quỳnh cũng đã mượn sóng để bộc bạch nỗi băn khoăn ấy.

Sóng bắt đầu từ gió

Gió bắt đầu từ đâu?

Em cũng không biết nữa

Khi nào ta yêu nhau

Cách lý giải của Xuân Quỳnh thật hồn nhiên, thật dễ thương. Tình yêu đến rất tự nhiên, tự nhiên như sóng biển, như gió trời vậ thôi làm sao giải thích được. Đặc biệt ở hai câu thơ “Em cũng không biết nữa/ khi nào ta yêu nhau” ta thấy lời thơ rất giàu nữ tính, cách bộc bạch rất dễ thương ẩn chứa trong đó một chút ê lệ, một chút vui sướng của một người đang tràn trề hạnh phúc bởi đang yêu và được yêu.

Từ “Sóng” diễn tả nỗi nhớ da diết, sâu sắc mãnh liệt của người con gái khi yêu và cũng là khẳng định tình yêu chung thủy say đắm nồng nàn.

Phân tích tác phẩm Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh cực hay

Phân tích tác phẩm Sóng

Tình yêu thường đồng hành với nỗi nhớ, nỗi nhớ người yêu là nỗi nhớ kì lạ nhất, ám ảnh nhất. Có khi là “nhớ ai bổi hổi bồi hổi, như đứng đống lửa như ngồi đống than” có khi là nỗi niềm “chín nhớ mười mong”, có khi là nỗi nhớ nhuốm cả đất trời “sáng trông mặt đất thương xanh núi/ chiều vọng chân mây nhớ tím trời”. Còn nỗi nhớ của Xuân Quỳnh lại cuồn cuộn dạt dào như những đợt sóng biển triền miên vô hạn.

Con sóng dưới lòng sâu

Con sóng trên mặt nước

Ôi con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ được

Chúng ta thấy nhịp thơ trong toàn bài là nhịp sóng nhưng rõ nhất, hăm hở nhất là ở đoạn này. Hình tượng sóng và em đã bổ sung cho nhau nhằm diễn tả một sự ám ảnh hơn, sâu sắc hơn nỗi nhớ vô hạn của một trái tim đang dạo rực yêu thương. Trước hết nỗi nhớ được diễn tả bằng hình tượng sóng, đó là nỗi nhớ vô bờ. Nhà thơ đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hóa và đối lập “dưới lòng sâu” và “trên mặt nước”. Đó là hai hình tượng đối lập của không gian “ngày” và “đêm” là trọn vẹn thời gian của một ngày, những con sóng dù ở bất cứ nơi đâu, dù là dưới lòng sâu hay trên mặt nước, ở mọi nơi mọi lúc nó đều hướng tới bờ, nó nhớ bờ thao thức đến mức “ngày đêm không ngủ được”. Điệp từ “con sóng” lập lại ba lần trong những câu thớ liên tiếp có thể gợi tả rõ nét con sống tầng tầng lớp lớp đan xen, nối tiếp nhau liên tục trào dâng và không một phút giây nào ngừng nghỉ. Như vậy mượn hình tượng sóng, nhà thơ đã diễn tả được nỗi nhớ vô hạn của em. Em nhớ anh cũng như sóng luôn thao thức nhớ bờ, nhớ đến mức ngày đêm không ngủ được. Cảm thấy mượn nỗi nhớ bờ của sóng vẫn chưa bộc bạch hết được lòng mình nhân vật còn phải trực tiếp bày tỏ tình cảm.

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức

Đây là hai câu thơ rất đặc sắc và chúng ta cũng đã từng biết rất nhiều câu thơ hay diễn tả nỗi nhớ của những người đang yêu. Tuy nhiên trong những câu thơ ấy các nhà thơ thường ha sử dụng các biện pháp tu từ, nhân hoá để diễn tả tình cảm của mình. Xuân Quỳnh cũng đã viết được những câu thơ thật hay như thế.

Những ngày không gặp nhau

Biển bặc đầu thương nhớ

Những ngày không gặp nhau

Lòng thuyền đau dạn vỡ

Nhưng có lẽ chưa ở đâu mà chúng ta lại bắt gặp những câu thơ giản dị và chân thành như ở đây. Hai câu thơ ngắn gọn, không dùng phép tu từ và cũng không nhắc đến chữ yêu vậy mà tình yêu vẫn cháy bỏng tràn đầy. Ở em nỗi nhớ không chỉ thuộc về ý thức mà nó còn ăn sâu cả vào trong tiềm thức. Em nhớ anh đến mức “cả trong mơ còn thức” có lẽ chưa có câu thơ nào viết về nỗi nhớ mà sâu đến thế và có sức ám ảnh nhiều đến như thế. Chúng ta thấy trong tình yêu Xuân Quỳnh yêu hết mình, đắm say, cháy bỏng, nồng nàn. Tâm hồn yêu cháy bỏng của nữ sĩ không có chỗ cho thứ tình cảm buồng xuôi, nửa vời mà bao giờ nhà thơ cũng đẩy tình yêu lên một đỉnh điểm cao nhất.

Xuân Quỳnh khẳng định tình yêu chung thủy, mãnh liệt. Có một điều hiện rõ trong thơ Xuân Quỳnh là tình yêu không chỉ gắn liền với nỗi nhớ mà còn đi liền với sự lo âu, trăn trở. Với tình cảm chân thành, sắc son, nhân vật chữ tình trong thơ Xuân Quỳnh luôn khắc khoải, khao khát được yêu. Trong bài thơ “Cỏ may” Xuân Quỳnh từng viết:

Lời yêu mỏng manh như màu khói

Ai biết lòng anh có đổi thay

Ở “Sóng” ta cũng bắt gặp nỗi niềm trăn trở ấy.

Dẫu xuôi về phương bắc

Dẫu ngược về phương nam

Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh một phương

Bốn câu thơ khẳng định tình yêu chung thủy sắc son và giá trị của tình yêu trong đấy cũng ẩn chứa nỗi lo âu. Đây là một điều tất yêu trong tình yêu bởi khi đã ý thức được sự quý giá của tình yêu bao nhiêu thì con người ta thường khắc khoải lo âu mất nó bấy nhiêu. Có lẽ vì vậy mà ở đây ta thấy Xuân Quỳnh đã dùng cách nói đảo ngược “dẫu xuôi về phương bắc/ dẫu ngược về phương nam”. Phải chăng nhà thơ dùng cách nói này để bộc lộ nỗi trắc trở không thuận chiều trên con đường dẫn đến tình yêu. Và điều đáng quý là cho dù cuộc đời có nhiều trắc trở có thay phương đổi hướng có đổi thế nào đi chẳng nữa thì tình yêu của em cũng chỉ dành cho một người đó là anh “nơi nào em cũng nghĩ/ hướng về anh một phương”.

Khổ thơ đã thể hiện trực tiếp tình yêu và nỗi nhớ của em. Nếu như ở khổ thơ trên ta nhận thấy một không gian thương nhớ “dưới lòng sâu” và “trên mặt nước” một thời gian thương nhớ “ngày và đêm” thì ở khổ thơ này ta bắt gặp một nỗi nhớ choáng ngập cả vũ trụ. Dẫu ở phương nào, dẫu xuôi ngược đến đâu, dù cuộc đời này có trắc trở thế nào đi chăng nữa thì lòng em vẫn chỉ hướng về em một phương. Có thể thấy “anh” là tất cả lẽ sống của “em”.

Ở ngoài kia địa dương

Trăm nghìn con sóng đó

Con nào chẳng tới bờ

Dù muôn vời cách trở

Ở khổ thơ thứ bảy mượn hình tượng trăm ngàn con sóng, Xuân Quỳnh đã khẳng định sức mạnh của một tình yêu lớn. Nhà thơ mượn quy luật của sóng biển để thể hiện niềm tin mãnh liệt vào sự bền vững, chung thủy của tình yêu. Những chông gai thử thách trong cuộc đời sẽ không bao giờ ngăn cản được tình yêu lớn, tình yêu mãnh liệt. Tình yêu sẽ vượt qua muôn vời cách trở để bền chặt hơn, vững trắc hơn, đẹp biết bao cái tình yêu khắc khoải và say đắm nồng nàn và rất mực chung thủy ấy.

Cuộc đời tuy dài thế

Năm tháng vẫn đi qua

Như biển kia dẫu rộng

Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra

Thành trăm con sóng đó

Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ

Khổ thơ thứ tám và thứ chín là nỗi khát khao được gắn bó với cuộc đời, được bất tử với tình yêu. Đứng trước biển cả con người ta thường khó tránh khỏi cảm giác rợn ngợp bởi phải đối diện với cái vô biên, vô tận, vô hạn. Xuân Quỳnh cũng vậy, trước biển nhà thơ đã ý thức được cái hữu hạn của thời gian, của đời người. Ta cảm thấy mình nhỏ nhoi trước cuộc đời. Bằng hình ảnh so sánh rất gợi cảm Xuân Quỳnh đã gợi cho chúng ta cảm nhận sâu sắc rằng cuộc đời của con người thật khắc nghiệt, nó không phải là vĩnh viễn, dù con người có muốn nhưng thời gian vẫn cứ đi qua mãi, giống như biển dẫu có dài rộng đến đâu thì vẫn có giới hạn và như những đám mây không thể ở mãi trên mặt biển chúng phải tiếp tục cuộc hành trình đi về cõi vô tận xa xăm. Cuộc đời con người tuy dài nhưng năm tháng vẫn cứ đi qua, cuộc đời là phù du rồi cũng sẽ đi về cùng với cát bụi. Biết thế, nghĩ thế xong Xuân Quỳnh không hề buồn chán, điều đáng quý nhất của Xuân Quỳnh là càng biết càng thấu bao nhiêu thì Xuân Quỳnh lại càng muốn gắn bó với cuộc đời bấy nhiêu. Tuy cuộc đời ngắn ngủi nhưng Xuân Quỳnh biết rằng tình yêu thì mãi mãi còn dù thời gian có trôi qua bao lâu đi chăng nữa.

Với “Sóng” nhà thơ khao khát đuọcw tan ra như những con sóng để hòa mình vào với tình yêu, trường tồn mãi mãi. Ở đây ta nhận ra một nhân sinh quan mới mẻ của Xuân Quỳnh: tình yêu gắn liền với sự sống.

Bài thơ đã khép lại nhưng vẫn còn vang mãi trong ta một khát khao được bất tử của nữ sĩ. Khát vọng ấy nhân văn và cao đẹp biết bao. Sóng là tác phẩm đỉnh cao của Xuân Quỳnh và cũng là bài ca đặc sắc trong nền thơ ca về tình yêu của văn học Việt Nam. Bài thơ bộc lộ những cũng bậc tình yêu đắm say trong trái tim của nữ sĩ. Và chính từ bài thơ mà ta cũng thấy được hình tượng của người con gái đang yêu. Tình yêu của người con gái mãnh liệt, tha thiết, dạt dào như sóng biển ngày đêm trôi về bờ, không khi nào là ngừng nghỉ, không khi nào là dập tắt.

Nguyễn Ánh Liên

Like bài viết để ủng hộ tác giả

Bình luận bài viết